โครงการฝายชะลอน้ำ
เพื่อรักษาความชุ่มชืนของผืนป่าและกักเก็บน้ำ ทางกลุ่มป่าสร้างฝัน ได้จัดทำฝายชะลอน้ำ ในต้นน้ำลำธาร 2 สาย
คลองบ่อ
คลองมะเดื่อ
และเพื่อสร้างความเข้าใจให้ถูกต้อง สำหรับ โครงการ ฝายชะลอน้ำ ที่ทางเราได้จัดทำ ขึ้นมานั้น มีวัตถุประสงค์ และ วิธีการก่อสร้าง เพื่อลดผลกระทบต่อระบบนิเวศน์ ในระยะยาว ดังนี้
1. ฝายที่เราสร้างขึ้นมา เป็นฝายแบบไม่ถาวร ให้วัสดุจากธรรมชาติ เป็นหลัก สำหรับชะลอน้ำ ในหน้าแล้งเท่านั้น ไม่ได้สร้างเพื่อกักเก็บน้ำ การไหลของน้ำ ที่หน้าฝาย ยังมีน้ำไหลอยู่ ตลอดเวลา ไม่ว่าจะซึมผ่านฝาย หรือ น้ำล้นข้ามฝาย
2. ระดับความสูงของตัวฝาย ไม่สูงมากนัก ระดับความสูงประมาณ 40 % ของความสูงของระดับน้ำสูงสุด ในลำคลองหรือลำห้วย สายน้ำยังสามารถไหลล้นผ่านฝายได้ ตลอดเวลา เพื่อยังรักษาระบบนิเวศน์ หน้าฝายไว้
3 ตัวฝายควรมีระดับความลาดชัน ประมาณ 20 - 45 องศา ทั้งด้านหน้า และ ด้านหลัง ไม่ควรสร้างฝาย ที่มีหน้าตัด 90 องศา
4. การก่อสร้างจะสร้างเป็นช่วงๆ แบบ ขั้นบันได เป็นช่วงๆ ระยะขึ้นอยุ่กับพื้นที่ ประมาณ 50 - 200 เมตร
4 งบประมาณการก่อสร้างเราแทบจะไม่มี เพียงช่วยกันขนหิน ที่ระเกะ ระกะ อยุ่ตามลำคลอง มาจัดเรียงใหม่ เท่านั้น เป็นการออกกำลังกายไปในตัว หากไม่มีหิน เราก็จะใช้กระสอบทราย
5 หากหน้าน้ำ มีน้ำมา ฝายนี้ก็จะพังทลาย ลง (ช่วยลดความเร็วของกระแสน้ำป่า ลงได้) หินที่ก่อเรียงตัวไว้ ก็จะพัง และ ไหลลงมาสู่ตัวฝาย ด้านล่าง ต่อไป
6. พอหมดหน้าน้ำป่า น้ำเกือบจะใกล้แห้ง เราก็หาเวลามาออกกำลังกาย มายกก้อนหินกลับไปเรียง เป็นฝายชะลอน้ำ ตามเดิม (ส่วนใหญ่แล้ว จะยังหลงเหลือ โครงสร้างเดิมอยู่บ้าง) ใช้เวลาก่อสร้าง ประมาณ 1-2 ชม. ต่อฝายเท่านั้น
7. ควรคำนึงถึง สัตว์น้ำ ที่อาศัยในลำคลองด้วยว่า สามารถเดินทางไปยังต้นน้ำได้หรือไม่ เพราะเราตั้งใจว่า “ในน้ำต้องมีปลา ในป่าต้องมีน้ำ ”
การสร้างฝายชะลอน้ำ ก่อนการก่อสร้างใดๆ ควรศึกษาระบบนิเวศน์ บริเวณโดยรอบ ระดับน้ำสูงสุด ว่ามีผลกระทบใดบ้าง
ลองศึกษา เรื่องนี้ก่อนนะครับ
http://www.siamensis.org/files/checkdam_stream.pdf
หากลองค้นหาจากเว็บ จะพบข้อมูล เกี่ยวกับการสร้าง มากมาย
ที่นี่ เป็นตัวอย่างที่ดี และเขาทำคู่มือ ได้ดีเลยครับ
http://www1.siamcement.com/pdf/BookDam_update.zip
แต่ควรเลือกการก่อสร้างฝายแบบไม่ถาวร หากลำคลองหรือลำห้วยใด มีน้ำท่าไหลมากตลอดทั้งปี จึงค่อยคิดที่จะทำแบบถาวร
ข้อดีและข้อเสีย ของการสร้างฝาย มีพอๆกัน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ การใช้งาน
หากต้องการข้อมูลเพื่มเติม หรือ ดูสถานที่จริง ท่านสามารถติดต่อเราได้ที่
กลุ่มป่าสร้างฝัน เขาใหญ่ นครนายก
โทร. 085-530-0371
วิถีพอเพียง ผูกพัน แบ่งปัน ชุมชน คน น้ำ ป่า
โครงการอื่นๆ ของเรา
http://www.khaoyai.info/blog/โครงการของเรา/